Áherslur í skólastarfi

Eitt helsta markmið heilsueflandi grunnskóla er að vinna markvisst að því að efla og stuðla að velferð og góðri heilsu nemenda, starfsfólks og samfélagsins. Í heilsueflandi grunnskóla er sérstök áhersla lögð á eftirfarandi átta þætti skólastarfsins:

• Nemendur.
• Mataræði og tannheilsa
• Heimili.
• Geðrækt.
• Nærsamfélag
• Hreyfing og öryggi
• Lífsstíll.
• Starfsfólk.

Í kennsluskipulagi er lögð áhersla á skipulag sem byggir á hópavinnu, þemanámi, einstaklingsvinnu, þrautalausnum, gagnrýnni hugsun og færni nemenda til að afla sér þekkingar og nýta sér nýjustu upplýsinga- og samskiptatækni í því skyni. Kennarar vinna saman í teymum í kennslustundum og við skipulagningu og undirbúning kennslunnar.

Áherslur Hraunvallaskóla í opnu skólastarfi

• Teymisvinna og teymiskennsla (kennaraþrenna og parakennsla).
• Fjölbreyttir kennsluhættir.
• Skapandi skólastarf.
• Tækni er áberandi í öllu skólastarfi.
• Þemanám – samþætting.
• Byrjendalæsi.
• SMT – Jákvæð skólafærni.
• Smiðjur og verk- og listgreinar.
• Áhersla á skólaþróun
• Samstarf grunn- og leikskóla.
• Öflugt foreldrasamstarf.
• Jákvæðni og starfsgleði.

Viðmið um opið skólastarf

Það er ekki til ákveðin skilgreining á opnum skólum en sameiginleg viðmið hafa verið sett fram.

• Aldursblöndun í bekki eða blandaðir hópar (ekki getuskiptir).
• Nánasta umhverfi er mikið nýtt til kennslu. Hér er einnig vísað til frelsis nemenda til að fara um skólann og notkun nemenda og kennara á nánasta umhverfi til náms.
• Kennslurými er skipt upp í svæði með mismunandi viðfangsefnum og nemendur fást við ólík viðfangsefni á sama tíma.
• Nemendur hafa mikið val um hvað þeir gera, hvernig og hvenær þeir taka þátt.
• Leikur er mikið notaður í kennslu, nemendur eru virkir og þar af leiðandi ríkir ekki alltaf þögn.
• Mikil samvinna er milli nemenda, kennara og foreldra. Foreldrar koma í skólann og taka þátt í starfinu með ýmsum hætti.
• Borin er virðing fyrir nemendum og þeim treyst.
• Mikið er af fjölbreyttum námsgögnum og efni sem nemendur koma með.
• Ekki er mikil áhersla á formlegt kennslufyrirkomulag.
• Nemendum er mikið kennt í litlum hópum, einnig er mikil einstaklingsvinna.
• Nemendur taka þátt í að setja reglur, reglur sem eru fáar og einfaldar.
• Mikið og gott skipulag.

Nemendur í opnum skólum (teymiskennslu)

• Fá oftar að velja viðfangsefni eftir áhuga.
• Fá að ráða meira um námið.
• Nota netið meira við upplýsingaleit.
• Setja sér oftar markmið.
• Telja sig fá meiri leiðsögn um hvernig þeir geti bætt sig í náminu.
• Hafa oftar kennara sem hlusta á það sem þeir hafa að segja.
• Eru í betri samskiptum við kennara sína.

Áhersla í opnum skólum

• Ábyrgð og samvinna.
• Virkni og leikni.
• Tækni.
• Heildstæð verkefni.
• Fjölbreytt og örvandi námsumhverfi.
• Umburðarlyndi og félagshæfni.
• Leiðsagnarhlutverk og samvinna kennara.

Hvers vegna opnar skólastofur?

• Stuðla að teymisvinnu, efla samábyrgð kennara og rjúfa einangrun þeirra.
• Koma betur til móts við þarfir nemenda – einstaklingsmiðun.
• Skapa meiri sveigjanleika.
• Opna skólann og gera starfið sýnilegra.
• Gera skólann líkari góðum vinnustað.
• Breytt samfélag – nútíma áherslur.
• Breyta kennsluháttum – nemandinn er miðpunktur skólastarfsins.

Heimild: Ingvar Sigurgeirsson

SMT- skólafærni stendur fyrir School Management Training og byggir á PMT- foreldrafærni (Parent Management Training). Skólaskrifstofa Hafnarfjarðar, í samvinnu við félagsþjónustuna og heilsugæsluna, býður upp á námskeið fyrir foreldra til þess að vinna eftir PMT. PMT-foreldrafærni byggir á kenningu Dr. Gerald Pattersons og er oft kennd við Oregon-fylki í Bandaríkjunum og kallast þar Positive Behavior support (PBS).

Skýrar og sýnilegar reglur

Með SMT-skólafærni skapast betra námsumhverfi fyrir bæði nemendur og kennara. Reglur skólans eru skýrar og sýnilegar þannig að bæði nemendur og kennarar vita til hvers er ætlast. Skólareglurnar eru kenndar í upphafi hverrar annar og rifjaðar upp eftir þörfum.

Leið til framfara og velfarnaðar

Með því að innleiða vaxtarhugarfar í daglegt skólastarf sköpum við öruggt og hvetjandi námsumhverfi sem einkennist af trausti, jákvæðni, sjálfstiltrú einstaklinga og góðum samskiptum meðal starfsfólks og nemenda. Mistök eru ekki álitin ósigur, heldur dýrmætur partur af lærdómsferlinu. Þannig stuðlum við að því að öllum í skólasamfélaginu okkar líði og gangi vel.

Vaxtarhugarfar meðal nemenda: Seigla og trú á eigin getu

Við viljum að nemendur okkar mæti áskorunum með forvitni og hugrekki. Áherslur okkar gagnvart nemendum eru:

• „Ekki ennþá“ hugsunin: Við kennum nemendum að þótt þeir kunni ekki eitthvað í dag, þýði það einfaldlega að þeir kunni það ekki ennþá. Orðið „ennþá“ opnar dyr að framtíðarmöguleikum og dregur úr námskvíða.
• Mistök eru lærdómstækifæri: Við leggjum áherslu á að mistök séu sönnun þess að við séum að reyna. Í skólaumhverfinu er rými til að takast á við áskoranir, gera mistök, greina þau og læra af þeim án ótta við að vera dæmd.
• Áhersla er á ferlið, ekki bara útkomuna: Við hrósum nemendum fyrir ferlið og horfum á vinnusemi, seiglu, skapandi lausnir og framfarir, frekar en meðfædda greind eða lokaniðurstöðu. Slíkt sjónarhorn ýtir undir innri áhugahvöt.
• Að takast á við áskoranir: Við hvetjum nemendur til að velja verkefni sem reyna á þá, frekar en að velja alltaf auðveldustu leiðina. Að takast á við erfiðleika og læra eitthvað nýtt eflir heilann og styrkir tengingar taugafruma.

Vaxtarhugarfar meðal starfsfólks: Faglegur vöxtur og samstarf

Til þess að geta kennt nemendum vaxtarhugarfar verðum við, starfsfólkið, að sýna það í verki og vera fyrirmyndir. Áherslur okkar í starfsmannahópnum eru:

• Símenntun og faglegur þroski: Við lítum á okkur sem ævilanga námsmenn. Við leitumst stöðugt eftir nýrri þekkingu, prófum nýjar leiðir og erum óhrædd við að endurskoða starfshætti okkar.
• Samvinna og jafningjafræðsla: Við lærum hvert af öðru. Við deilum hugmyndum, bjóðum samstarfsfólki inn í kennslustofurnar okkar og veitum og þiggjum uppbyggilega endurgjöf til að vaxa í starfi.
• Sveigjanleiki og lausnamiðuð hugsun: Þegar við mætum áskorunum í skólastarfinu – hvort sem það tengist skipulagi, nýrri tækni eða fjölbreyttum þörfum nemenda – leitum við lausna frekar en að horfa á hindranir. Við spyrjum: „Hvernig getum við leyst þetta saman?“
• Tungumál vaxtarhugarfarsins: Við vöndum okkur í samskiptum við hvert annað, bæði nemendur og samstarfsfólk. Við notum hvetjandi tungumál sem beinir sjónum að framförum, viðleitni og samstarfi.

„Við vinnum saman sem eitt stórt lið“

Þegar starfsfólk og nemendur deila sama skilningi á vaxtarhugarfari verður til samheldin og öflug liðsheild. Skólinn verður að stað þar sem öllum líður vel að taka áhættu í námi og starfi, þar sem fjölbreytileika er fagnað og þar sem allir eiga möguleika á að blómstra á sínum eigin forsendum.